impression image impression image

Velen denken bij Franciscus van Assisi aan iemand die sprak met de dieren. Anderen weten dat hij de schutspatroon van de ecologie is.

De sterfdag van Franciscus, 4 oktober, staat bekend als Dierendag. De dag waarin de persoon van Franciscus wordt herdacht en waar de dieren als deel van de schepping centraal staan. Er zijn een aantal verhalen uit het leven van Franciscus bekend die gaan over zijn omgang met de dieren.  Bijvoorbeeld over zijn preek tot de vogels en hoe hij vrede sloot met een wolf die de inwoners van een dorpje bang maakte.

Maar wie was hij werkelijk en wat betekende ‘natuur’, ‘de schepping’, in zijn leven en Godsbesef? In de weekenden die wij organiseren met als thema Schepping staat het Zonnelied (ook wel genoemd het Loflied van de schepselen) centraal. We zien hierin hoe Franciscus’ verbondenheid met al wat is, zichtbaar en voelbaar wordt!

impression image impression image

Franciscus schreef het Zonnelied als Loflied van de schepselen en van de schepping. En het is ook een loflied op de Allerhoogste. Het Zonnelied is zonder twijfel de meest bekende nagelaten tekst van Franciscus. Het staat aan het begin van de Italiaanse literatuur en is één van de oudste gedichten in het Italiaans, om precies te zijn in het Umbrisch. Franciscus maakte er een melodie bij, die helaas verloren is gegaan. Omdat de melodie kennelijk slechts twee regels beslaat, werd het Zonnelied waarschijnlijk gezongen als een gregoriaanse psalm.

Het Zonnelied is ontstaan in het najaar van 1224 of het voorjaar van 1225. Franciscus, dan 43 jaar oud, verblijft in een hutje bij San Damiano, waar de zusters van Clara hem verzorgen. Hij lijdt hevig pijn door de oogziekte die hij in Egypte heeft opgelopen en door de stigmata in zijn lichaam. Het bijzondere is dat hij toch juist in die toestand in staat is om God en de schepping te loven.  Dit lied bezingt bovenal de verbondenheid met de geschapen werkelijkheid, inclusief de verbondenheid met de diepste breuk die wij mensen kunnen ervaren in ons leven, de breuk veroorzaakt door schuld en dood.

Ter verdieping:
thema 1: Loven en prijzen
thema 2: De hele schepping als broeder en zuster

impression image impression image

Allerhoogste, almachtige, goede Heer,
van U zijn de lof, de roem, de eer en alle zegen.
U alleen, Allerhoogste, komen zij toe,
en geen mens is waardig uw naam te noemen.
Wees geprezen, mijn Heer, door al uw schepselen,
vooral door mijnheer broeder zon
die de dag is en door wie Gij ons verlicht.
En hij is mooi en straalt in grote pracht;
Van U, Allerhoogste, draagt hij het teken.
Wees geprezen, mijn Heer, door zuster maan en de sterren.
Aan de hemel hebt Gij ze gevormd, helder en kostbaar en mooi.
Wees geprezen, mijn Heer, door broeder wind
en door de lucht, bewolkt of helder, en ieder jaargetijde
door wie Gij het leven van uw schepselen onderhoudt.
Wees geprezen, mijn Heer, door zuster water
die heel nuttig is en nederig, kostbaar en kuis.
Wees geprezen, mijn Heer, door broeder vuur
door wie Gij voor ons de nacht verlicht;
en hij is mooi en vrolijk, stoer en sterk.
Wees geprezen, mijn Heer, door onze zuster moeder aarde,
die ons voedt en leidt,
en allerlei vruchten voortbrengt, bonte bloemen en planten.
Wees geprezen, mijn Heer, door wie omwille van uw liefde
vergiffenis schenken, en ziekte en verdrukking dragen.
Gelukkig wie dat dragen in vrede,
want door U, Allerhoogste, worden zij gekroond.
Wees geprezen, mijn Heer,
door onze zuster de lichamelijke dood,
die geen levend mens kan ontvluchten.
Wee hen die in doodzonde sterven;
gelukkig wie zij in uw allerheiligste wil vindt,
want de tweede dood zal hun geen kwaad doen.
Prijs en zegen mijn Heer,
en dank en dien Hem in grote nederigheid.

Lees hier het Zonnelied in het Umbrisch

Het Zonnelied gezongen

impression image impression image

Op Pinksterzondag 31 mei 2020 (herhaling van 29-9-2019) las prinses Irene van Lippe Biesterveld in het TV programma De Verwondering onderstaande tekst voor.

Het zijn woorden van John Muire (1838 – 1914), een Schots-Amerikaanse natuurbeschermer, wiens activisme leidde tot het stichten van verschillende Nationale Parken in Amerika.

Prinses Irene vraagt aandacht voor de aarde. “Wij maken deel uit van de natuur en mogen ons niets toe eigenen” zegt ze.

Een aanrader om terug te kijken op www.uitzendinggemist.nl!

De zon schijnt niet op ons, maar in ons. 
De rivieren stromen niet langs ons, maar door ons.  
De bomen wiegen en de bloemen bloeien 
in ons lichaam en in onze ziel. 
 
En ieder lied van de vogel, 
van de wind en van de wilde storm, 
van de rots uit de buik van de berg, 
is ons eigen lied en zingt van liefde.