In voorbereiding op het schrijven van deze tekst, waarin het feest van Pasen centraal staat, dacht ik terug aan een persoonlijke ervaring. Opeens zag ik een parallel tussen het einde van het leven van Franciscus, de vastentijd, Pasen en die eigen ervaring.
Die ervaring deed ik in september vorig jaar op toen ik deelnam aan een mini-retraite bij de Broeders van Huijbergen, verzorgd door pastoraal werker Alida van Veldhoven. In de uitnodiging voor de retraite stond: ‘ziek en met pijnlijke ogen kijkt Franciscus vertwijfeld terug op zijn leven en overdenkt of zijn inspanningen niet tevergeefs geweest zijn. Een droom verzekert hem ervan dat het in Gods ogen goed geweest is’. Alida heeft deze ervaring gevisualiseerd met tekeningen en aquarellen die ons vandaag iets te zeggen kunnen hebben. In één vloeiende beweging verbeeldt zij zo het Zonnelied.
De tekeningen en aquarellen illustreerden het verloop van haar tekenproces. Ze lagen mooi uitgestald in de vorm van een labyrint. De eerste tekeningen zijn in zwart-wit, de laatste tekeningen zijn uitbundig van kleur.
Het symboliseert de overgang van depressiviteit naar herwonnen levendigheid. We werden uitgenodigd om alle afbeeldingen zorgvuldig in ons op te nemen en lopend langs de zeventien werken er intuïtief één uit te kiezen.
Mijn oog viel direct op een tekening in zwart-wit, waarop Franciscus te zien is, ‘afgewend’ van de kijker, op zijn zij liggend, met het gezicht naar een voor mij denkbeeldige muur. Het roept herkenning op. ‘Laat mij maar, ik doe even niet mee.’ En ook, ‘ik heb te veel van mijzelf gevraagd, ben te moe om nog contact te maken. Ik lig daar als Broeder Ezel, het lichaam als voertuig opgebrand en uitgeput.’ Het is voor mij de symboliek van inkeer en het even niet meer weten. En hier leg ik een parallel met de vastentijd. Tijd van bezinning en ‘afwenden’.
Het was voor mij moeilijk om aan deze eerste impuls vast te houden. De kleurrijke open afbeeldingen, aan het einde van het denkbeeldige labyrint, vond ik veel aantrekkelijker. Zo wil ik wel graag ‘zijn’.
Een pauze in het programma bracht een andere beweging in mij op gang. We werden aangemoedigd het zonnige weer op te zoeken en een wandeling in de omgeving te maken. Vervolgens mochten we opnieuw de ronde langs de afbeeldingen maken en ook opnieuw kiezen. Nu koos ik van harte voor de afbeelding van Franciscus met broeder Wind. Kleurrijk, armen gespreid, bolle wangen en ‘toegewend’ naar de kijker. Voor mij een beeld van Pasen. Tot leven komend, er vol in staan.
‘Afwenden’ en ‘toewenden’. Heen en weer. Het één niet beter dan het ander, allebei nodig. Om steeds opnieuw in contact te zijn met de natuur en de mensen. Zoals Franciscus ons dat heeft voorgedaan.
Zalig Pasen.