"Vrede en heelheid zijn pas volkomen, als ze er voor iedereen zijn." - zr. Rebecca
Bovenstaande was het thema van het dertigersweekend van de Franciscaanse Beweging dat in het weekend van 11, 12 en 13 april plaatsvond in het klooster van de broeders in Megen. Zo’n vijftien dertigers kwamen samen om na te denken over de vraag wat het betekent franciscaanse te leven in 2026, 800 jaar na Franciscus. En hoe het komt dat het soms voelt als zwemmen tegen de stroom in?
Op vrijdagavond trapten we af door met elkaar vrij te associëren. Veel mooie woorden verschenen op het bord: Leven vanuit de Bron, Vrede, Zorg voor de schepping, Eenvoud, Ontmoeting, Luisteren, Vrijgevig zijn. Het toonde de rijke mogelijkheden van het franciscaanse leven.
Op zaterdag sloten br. Fer van der Reijken en Carla Berbée aan om vanuit hun perspectief te delen wat franciscaans leven kan betekenen. Fer had een figuurlijk boeket bloemen mee waaruit hij er steeds eentje pakte. Ze stonden symbool voor verschillende manieren om franciscaans te leven.
Hij noemde eerst vier grondlijnen van het franciscaanse leven in het algemeen.
1) God werd mens, nu wij nog.
De franciscaanse spiritualiteit is een dienende spiritualiteit. Het daagt ons uit om carrière te maken ‘naar beneden’. Dienstbaar worden aan God, én aan de medemens.
2) God is eigenaar en gever van alles
Alles wat we krijgen, hebben en kunnen geven komt van God. Franciscaanse spiritualiteit staat in die traditie van geven en ontvangen, waarbij wij mensen niets meer zijn dan een instrument van God. Godsdienst wordt daarin mensendienst en andersom. God is ook eigenaar van onze talenten, en die inzetten op een manier die in overeenstemming is met Zijn wens, is ook godsdienst.
3) Leven in een geest van gebed en toewijding.
Religie betekent letterlijk verbinding. Verbind je dus steeds met God in een verticale relatie, maar ook met je medemens in een horizontale relatie. Relgies verbinden mensen met God, mensen met elkaar, maar religie verbindt ook tijd: zoals het was in het begin, en nu, en altijd.
4) Franciscus is niet van de franciscanen
De franciscaanse spiritualiteit beperkt zich niet tot de kloosters of de ordes. Franciscus is van iedereen en het is aan iedereen om op zijn of haar manier vorm te geven aan zijn nalatenschap.
Er zijn verschillende manieren waarop deze grondlijnen concreet kunnen worden in het dagelijks leven. Dat zijn de bloemen uit het boeket van br. Fer.
Bidden
Bidden kan op vele manieren. In zijn eenvoudigste vorm is het een zucht van het hart; ‘mijn God’. Dan is het klein en dichtbij. Het franciscaanse leven is altijd gericht op verbinding en gebed helpt daarbij. Hoe sta je op, en hoe ga je naar bed? Neem je de tijd om je dag in verbinding met God te starten en te eindigen? Schrijf aan het einde van de dag bijvoorbeeld drie zaken op waar je dankbaar voor bent. Als je dat iedere dag doet, ontwikkel je een doorlopende dankbaarheid. Bidden kan zich ook uiten in een lied. Een herhalend gebed kan krachtig zijn, de rozenkrans, of een mantra. Het doet iets met de manier waarop je hersenen werken.
Lezen
Voed jezelf met franciscaanse lectuur. Zoek inspiratie en geestelijke lezing. Lees bijvoorbeeld de Wijsheidspreuken van Franciscus en schrijf er zelf een 29ste bij. Of neem een abonnement op Francesco Magazine. Zorg dat je inspiratie vindt.
Tijd
Mensen die in het klooster verblijven hebben het gevoel alsof ze minder tijd ‘morsen’. Er is een dagorde die voor ieder moment van de dag bepaalt wat er te doen staat. Het geeft rust als je dat voor jezelf ook maakt. Kun je voor jezelf een dagorde maken? Of aan het begin van de dag een plan maken, zodat je weet wat je wanneer te doen staat? Dat geeft rust. Zeker als je daarin ook stilte als activiteit opneemt. Fer noemt dat zijn ‘Holy Happy Hour’. De dertigers voelden zich erg aangesproken door zijn uitspraak: ‘Het werk is niet af, maar ik ben klaar.’ Het herinnerde ze eraan dat ze niet altijd maar moeten doorgaan.
Je omgeving
‘Visual reminders’ zijn een krachtige manier om je te herinneren aan wat belangrijk voor je is. Maak een altaartje in huis, draag een armbandje, schrijf een betekenisvolle spreuk op een briefje en plak dat op de koelkast. Zo herinner je jezelf steeds weer aan wat belangrijk is voor jezelf.
1001 kleine acties
Je kunt zoveel doen om de wereld een klein beetje beter te maken, stelt Fer. Koop meer biologisch eten, eet minder vlees, kijk waar je in je huishouden zuiniger of ecologische kunt doen. Het is goed om je te beseffen dat het franciscaanse leven bij nul begint, van onderop. En dat je daar langzaam in kunt groeien. Groet de daklozen op straat, koop kleding in een kringloopwinkel, ga vrijwilligerswerk doen, etc.
Ontmoeting
Zoek verbinding met geestverwanten. Broeder- en zusterschap is noodzakelijk in deze wereld, en de franciscaanse spiritualiteit kan daarin voorzien. Word lid van de FB of de OFS, doe mee met activiteiten, raak betrokken. Er zijn zoveel mogelijkheden waarop dat kan. Vind een ‘brown buddy’, iemand met wie je franciscaanse inspiratie kunt delen. Zorg dat er iemand is die met je oploopt en die je in vertrouwen kunt nemen. Ga de weg samen.
Carla Berbée nam ons vervolgens mij in de leefregel van de Vereniging van Broeder Frans. Een leefregel die vele jaren geleden tot stand kwam omdat er een groep mensen was die zich dezelfde vraag stelde; wat betekent het voor ons om franciscaans te leven? Welke keuzes maken we die passen bij ons beeld van franciscaans leven. Mogen we met een walkman op lopen, mogen we een snel frietje halen? Hoe gaan we om met onze rijkdom?
Steeds weer kwam het neer op de broeder- en zusterschap, op het samen bediscussiëren van intenties en uitwerkingen. Over een periode van vele maanden ontstond er een beknopte leefregel. De belangrijkste afdronk van die leefregel vond weerklank onder de dertigers: Als het ons lukt, prijzen we God. Als het ons niet lukt, prijzen we God evengoed, en proberen het opnieuw’. De mildheid die daaruit spreekt raakte ons. In een wereld waarin het steeds maar draait om meer en waarin weinig goed genoeg is, herinnert deze uitspraak ons aan het feit dat we op een andere manier willen leven. Met mildheid en middenmaat.
En zo gingen we de middag in waarin we ons tijdens workshops van Carla, Emma en br. Hans-Peter verder verdiepten in de praktische uitwerking van het franciscaans leven. Sommigen gingen met een beknopte eigen leefregel naar huis, anderen met veel inspiratie voor verder onderzoek. ’s Avonds sloten we bij de vigilieviering bij de zusters clarissen aan. In hun tijdelijke kapel mochten we luisteren naar de Evangelieverhalen over Jezus’ opstanding en de ongelovige Thomas. Zr. Rebecca sloot haar overweging af mat de woorden: “Geloven is wel uiterst persoonlijk, maar doen we nooit alleen. De redding die het einddoel van ons geloof is, is niet individueel te bereiken maar alleen door alles en iedereen, van binnen en van buiten, erin te betrekken en mee te nemen – uiteindelijk heel de schepping. Vrede en heelheid zijn pas volkomen, als ze er voor iedereen zijn.”
Op zondag vierden we de mis met de broeders mee, en sloten we af met een eigen viering waarin we allemaal de zegen van zr. Rebecca en br. Hans-Peter ontvingen. Bemoedigd en gezegend keerden we weer huiswaarts.