impression image impression image

Kracht van kwaadheid

Een kwaad en huilend meisje en een onverstoorbare bullebak. Wie wint?
De Zweedse tiener Greta Thunberg leest de regeringsleiders, inclusief Trump, de les. Ze doet dat tijdens de VN top over het klimaat in New York. Ze is boos en heeft tranen in haar ogen. Dat levert heel veel venijnige commentaren op. In de eerste plaats van mensen die het niet eens zijn met haar boodschap over het klimaat en de nalatigheid van de politici. Maar ook van mensen die vinden dat je je moet beheersen en dat ook zo’n kind haar emoties niet zo moet laten zien.

Ik weet niet.

Blijkbaar is er woede en woede.

impression image impression image

Heilige woede

Ik geloof in de kracht van oprechte kwaadheid. Het betekent dat je geraakt bent, dat het je wat doet; dat je niet onverschillig langs de problemen heen leeft. Kwaad worden is prima. Je geraakt zijn wekt energie die naar buiten moet. En als je dan man en paard weet te benoemen, dan lever je een belangrijke dienst aan de ander, aan de wereld. Zulke kwaadheid is kracht, schept duidelijkheid: ik pik dit niet langer! Jouw kwaadheid kan de ander helpen om in te zien dat het wis en waarachtig om iets heel belangrijks voor jou gaat. Om iets dat ook voor die ander heel belangrijk kan zijn.

Met zo’n kwaadheid doorbreek je de muur van ‘het zal zo’n vaart niet lopen’, wees toch niet zo onredelijk’, ‘je verliest de nuance uit het oog’. Twijfel zaaien, roep om redelijkheid (van twee kanten bekijken) en nuance zijn al veel te lang gebruikt om het begin van een mogelijke oplossing van milieuproblemen voor ons uit te schuiven. De woede van Greta doorbreekt het web van mooie praatjes. Het is de zweep waarmee ze de tollenaars en sceptici de vergaderzaal uit jaagt. Figuurlijk dan. Het is heilige woede.

impression image impression image

Het leven protesteert

Kwaadheid scoort niet hoog in de lijst van deugden. Zelfbeheersing is de maat, net zoals zachtmoedigheid en geduld. Heel wat teksten in de bijbel zijn negatief over kwaadheid: Bv. Psalm 37,8; Spreuken 14,17 en 29,22; Eccl. 7,9; Matt. 5,22; Ef. 4,31; Kol. 3,8;
Maar de profeten konden zich ook nog wel eens stevig opwinden. Denk bijvoorbeeld aan Jezus die het tempelplein schoonveegt. Ook Franciscus kon lelijk uitvallen tegen zijn broeders. Blijkbaar is er woede en woede. En dat herken ik wel. Je kunt kwaad worden om wat jou wordt aangedaan, omdat het je ego raakt. Dat is een emotie die je zou moeten leren doorzien en beheersen. Maar dan is er nog die andere kwaadheid. De woede om wat mensen elkaar aandoen, om wat mensen de wereld aandoen. Dan is het een woede die jou als kanaal heeft gevonden om iets aan de orde te stellen dat wezenlijk is voor ons samenleven op deze aarde. Die woede stoelt niet op het gekwetste ego, maar heeft haar bron in een veel diepere laag: de schending van de waardigheid van het leven. ‘Ik ben leven dat wil leven temidden van leven dat wil leven’, zei Albert Schweitzer. En dat leven protesteert als het geschonden wordt; in kwaadheid, in de heilige woede van een 16-jarige scholiere. De Greta’s zullen het winnen van de bullebakken. Zij hebben het leven zelf aan hun kant.