impression image impression image

Het Wereld Natuur Fonds (WNF) kwam onlangs weer met alarmerende cijfers over de Nederlandse natuur. Op de Veluwe is het aantal wilde dieren sinds 1990 met 70% afgenomen. In andere open gebieden als heidegronden en op het boerenland is de afname gemiddeld 50%.

Stikstof uit de landbouw is de grote boosdoener. Die verstoort het ecologische evenwicht, de gezonde natuurlijke kringloop. Door de toevoer van stikstof groeien een aantal planten sneller, maar die verstikken de andere planten. De biodiversiteit neemt af, waardoor allerlei insecten niet genoeg voedsel meer vinden. En de schaarste aan insecten treft weer andere dieren.

De natuur wordt uitgehold, zegt het WNF, zonder dat we het in de gaten hebben. Het is een sluipend proces, wat stapje voor stapje tot een enorme kaalslag leidt.

Maar zullen mensen zich omkeren en toekeren naar hun aller moeder?

impression image impression image

Is het nieuw wat het WNF zegt? Nee, helaas niet. Voor de zoveelste maal klinkt hier een ‘WAKE UP! – call’ We weten het toch al lang. De politiek weet dit ook al jaren. In heel veel rapporten hebben al WORDT WAKKER- belletjes geklingeld. Maar de natuur heeft nu eenmaal zelf geen stem. Ze produceert allerlei geluiden, maar geen stemgeluid. Ze wordt niet gehoord. Moeder natuur zwijgt, klaagt niet en blijft dragen en verdragen. Eens zal de keer toch komen?

Maar zullen mensen zich omkeren en toekeren naar hun aller moeder? Die toekeer zie ik voorlopig slechts hier en daar, op individueel niveau en bij kleine groepen, gebeuren. De grote groepen, zoals de grootste vervuilers, richten juist belangengroepen op die zich verzetten tegen maatregelen die het ontij beetje bij beetje kunnen keren.

Ik word als ik de naam Farmers Defence Force hoor, altijd geraakt van binnen. Die naam roept altijd een andere naam in mijn gedachten terug uit de tijd van de troebelen in Noord-Ierland. Toen was de Ulster Defence Force een van de groepen die daar een burgeroorlog op gang hield met wapens en terroristische aanslagen.

impression image impression image

Waarom kiest een Nederlandse groep anno nu zo’n naam uit! Mij doet die naam verdriet. Want ze verwijst voor mij naar een gesloten defensieve houding, naar verharding en vermijding van gesprek en dialoog. Terwijl er ook een schreeuw in te horen is, van mensen die zich niet gehoord voelen. Net als Moeder Natuur.

Eind januari overleed Clayton Christensen op 67-jarige leeftijd aan kanker. Hij was een hoogleraar aan de Harvard Business School. Toen in 2010 was vastgesteld dat hij ‘de ziekte’ had, schreef hij het boek How will you measure your life? (Hoe maak je de balans op van je leven?) En hij wijst in dat boek op het gevaar dat mensen – vooral als ze ambitieus zijn – al hun tijd en energie steken in activiteiten die snel tot tastbare resultaten leiden. En daardoor verwaarloos je al gauw andere zaken als je gezinsleven, vriendschappen en echte aandacht voor de ethische impact van je handelen. Zo kan het gebeuren dat je pas later, achteromkijkend, ontdekt dat je keihard gewerkt hebt aan een leeg en teleurstellend leven.

Dat laten we als mensheid, als boeren, burgers en buitenlui, toch niet gebeuren?