impression image impression image

Dood en duurzaamheid. Misschien een beetje een vreemde combinatie? Ik kwam erop toen ik terugbladerde in het rapport van de club Rome ‘Grenzen aan de Groei’. Vijftig jaar geleden schetste een aantal wetenschappers een scenario waarin we ernstig werden gewaarschuwd: zo kan het niet doorgaan. We putten de aarde uit. Vijftig jaar geleden! Lieve hemel. En dat is dus nog steeds zo. We zouden momenteel 1,6 aarde moeten hebben, wil deze aan onze vraag naar grondstoffen kunnen voldoen.

Uit de veelheid aan gegevens viste ik de verwachtingen rond de bevolkingsgroei. En dan schrik je je een rotje. Vijftig jaar geleden bevolkten we met zo’n 2,6 miljard mensen deze planeet. Nu draagt de aarde maar liefst 7,8 miljard exemplaren van ons soort. Verdrievoudigd in een halve eeuw! Ja, je kunt dus inderdaad wel spreken van een bevolkingsexplosie. Het is dan ook niet zo vreemd dat er hier en daar stevig gepleit wordt voor geboortebeperking. Geen populair thema in de Rooms-Katholieke Kerk. Paus Franciscus wees er in Laudato si' nog eens op, dat we de problemen met het klimaat en dergelijke niet moeten ophangen aan de bevolkingsgroei.

Maar is het dan zo gek om eens naar de andere kant te kijken? Zou het denkbaar zijn dat we eens kijken naar het verléngen van ons aardse bestaan? Met andere woorden: als we gewoon eens ‘op tijd doodgaan’? Dit is natuurlijk een mijnenveld van ethische, medische, filosofische, religieuze en andere vragen. Daar ga ik me niet in wagen. Maar bij dit onderwerp zingen twee liederen in mijn hoofd. Dat van Franciscus en één van de componist Lang.

impression image impression image

Van Franciscus weten we, dat hij zich aan het eind van zijn leven naakt op de grond liet neerleggen om zuster Dood onbevangen te kunnen verwelkomen. Zo bloot als hij geboren werd, zo bloot maakte hij zich klaar voor zijn tweede geboorte: de reis naar het paradijs, naar zijn Geliefde. In zijn Loflied van de Schepselen zingt hij:

‘Wees geprezen, mijn Heer,
door onze zuster de lichamelijke dood,
die geen levend mens kan ontvluchten.’

In dat woord ‘ontvluchten’ verwoordt hij natuurlijk toch de schrik die de dood ons kan aanjagen. En dat zal zeker het geval zijn als je al je kaarten op je aardse bestaan zet en geen verwachting hebt van een ‘paradijs’. Maar ook dan. Ook dan kun je anders naar je levenseinde kijken en haar aanvaarden zoals Franciscus dat deed.

 

impression image impression image

Ik werd diep geraakt door het gedicht én de muziek van Death Speaks (Dood Spreekt) van de Amerikaanse componist David Lang. Een deel ervan werd vertolkt door Nora Fischer bij Paul Witteman (het eerste filmpje hieronder). Zo liefdevol, zo omarmend, zo inlevend.

Listen to me, listen to me
This message is for you
Where I am now all sorrow is gone
Where I am now all lovers are together
Where I am now

In my arms only will you find rest
Gentle rest…

Ik vond het verpletterend mooi.

Het is een dwarse gedachte: als we bijtijds sterven dan bewijzen wij niet alleen de gezondheidszorg, maar ook de aarde een grote dienst. Dood en duurzaamheid. Het is een ongemakkelijke combinatie. Wie kiest er nu voor om ‘op tijd dood te gaan’?, want het is natuurlijk nog lang niet jouw tijd…

Ik denk met diep respect aan mijn jonge medebroeder Ben K. die een ernstige leverkwaal had. Hij kon alleen overleven als hij een transplantatie zou ondergaan. Maar Ben zei: ik doe het maar met de lever die de Heer me gegeven heeft. En stierf. In onze ogen te vroeg. Naar zijn beleven op zijn tijd. Hoe zal ik reageren als het - blijkbaar - mijn beurt is…?

Nora Fischer en Doelenensemble - Death Speaks

youtube-play-buton

David Lang - Death Speaks

youtube-play-buton