impression image impression image

Het thema duurzaamheid is hét topic van deze tijd. De weinige twijfel die ik had over de waarheid van deze stelling verdween als sneeuw voor de zon na het lezen van de weekendeditie van het NRC. In het katern LEVEN las ik namelijk een autotest van de Volkswagen Golf 1.5 TSI Blue Motion. De auteur en testpiloot Bas van Putten gaat daarin helemaal los. Hij beschrijft de schandalen waarin het merk Volkswagen verwikkeld is geraakt en zegt dan: ‘Zelden raakte het blazoen van een oerdegelijke autofabrikant zo dramatisch bezoedeld. Maar zie: op de verkoop heeft de reputatieschade geen enkel negatief effect. Vorig jaar verkocht Volkswagen ruim 10,7 miljoen auto’s, een record. Het kan niemand iets schelen. Dat is niet onlogisch. Een sterk imago kan veel hebben.’ En hij vervolgt: ‘Toch zit er iets inconsequents in. Wij leven in een afrekencultuur die mensen, instellingen en bedrijven publiekelijk be- en veroordeelt op hun ethische normen. Politici op foute contacten, pensioenfondsen op hun beleggingen, volken op hun slavernijverleden, farmaceuten op woekerwinsten over de ruggen van patiēnten. We hebben schuldige boeken, schuldige koffie, schuldig vlees. En schuldige auto’s, op weerloze dieren getest. Toch komt de auto met de schrik vrij en wel hierom: milieu interesseert geen hond, tenzij het subsidie oplevert.

De prijs van de auto is voor Bas reden om zijn artikel als volgt te besluiten: ‘De testauto kost 35.000 euro, twaalfduizend meer dan een extreem zuinige Polo met alle wenselijke voorzieningen aan boord. Wat hadden wij voor twaalf mille niet allemaal aan goede werken kunnen verrichten? Een studieviool voor een behoeftig jong muziektalent. Een heel bejaardenhuis een onvergetelijke dag bezorgen in de Keukenhof. Een trits waterputten in Burundi. En dat alles, neem ik het jargon van de gebruikers over, voor het stukje representativiteit dat niemand ziet. Want iedereen rijdt Golf.

Al zou de TSI brandschoon zijn; alle auto’s zijn schuldig. Ze dragen onze schuld.’

impression image impression image

Enkele jaren terug zou het ondenkbaar zijn geweest dat je dergelijke heftige bemerkingen en gedachten zou kunnen lezen in een artikel over een autotest. Dan zou men daarin slechts schrijven over de prima wegligging of de geringe zijwindgevoeligheid van het desbetreffende karretje. Maar bewoordingen die raken aan de thema’s duurzaamheid en ethiek zou men in een autorubriek niet of nauwelijks aangetroffen hebben.

In dezelfde krant, in de rubriek GROEN DOEN – afgedrukt onder de kolommen van de autotest – schrijft Miguel Heilbron over de aanpak van klimaatverandering. Hij zegt: ‘Er staat veel op het spel. Als we onze CO2-uitstoot niet onder zo’n twee ton CO2 per persoon per jaar krijgen, zorgen we er waarschijnlijk voor dat we binnenkort niet meer op aarde kunnen leven. In Nederland stoten we echter zo’n tien ton CO2 per persoon per jaar uit.’ Gelukkig zijn er volgens onderzoekers uit Zweden en Canada vier dingen die elk individu kan doen om een zo min mogelijke impact te hebben op het klimaat: veganistisch eten, geen vliegreizen maken, leven zonder auto en vooral zo weinig mogelijk kinderen krijgen.

Miguel haalt daarna een andere onderzoeker aan, Martin Lukacs uit Engeland, die onlangs in The Guardian schreef dat de focus op duurzaam leven als individu misleidend is. Want voor echte impact moeten veranderingen juist collectief worden doorgevoerd.

Maar Miguel zegt daarop dat het probleem is dat collectieve maatregelen (wetgeving) momenteel veel te traag worden doorgevoerd. Hij vestigt zijn hoop op individuele acties, die breed uitwaaieren en grote bewegingen helpen ontwikkelen. Want ook collectieve actie organiseren begint bij individuen.

"Veganistisch eten, geen vliegreizen maken, leven zonder auto en vooral zo weinig mogelijk kinderen krijgen: vier dingen die iedereen kan doen om bij te dragen aan een beter klimaat."

impression image impression image

En ik denk dat hij daarin gelijk heeft. Een ieder die wil werken aan verbetering van de grote wereldsituatie kan zelf klein beginnen. Zijn eigen bij hem of haar passende stapjes zetten: één voor één! Zoals Franciscus ook gewoon maar zelf begonnen is om zijn leven om te gooien en te veranderen. En zijn manier van leven – vol van zin en vreugde – kreeg zoveel betekenis en uitstraling, dat er al gauw een dag kwam dat er mensen naar hem toekwamen die zeiden: ‘We willen net zo leven als jij, vertel ons dus wat we met onze bezittingen moeten doen?’ En zo begon het balletje te rollen… en ontstond er gaandeweg een beweging van mensen die ervan hielden om een leven te leiden: arm aan spullen, maar rijk aan contacten. En dat is goed voor de aarde en al haar bewoners.