impression image impression image

De grootste handicap voor mensen die groen en duurzaam willen leven is het compromis. Je omgeving is vaak niet gediend van jouw keuzes omdat die hen aan het denken zetten. En dat doen we niet graag: denken dat we anders zouden moeten leven. Het is onze ingeboren neiging om op te komen voor onze huidige manier van leven. Wie daarmee breekt, is een bedreiging voor deze vanzelfsprekende conservatieve neiging.

Die omgeving doet er dan ook van alles aan om de invloed van jouw alternatief onschadelijk te maken. Je wordt bijvoorbeeld de hemel in geprezen en zo heilig gemaakt dat het logisch is dat een sterveling jou niet kan volgen in je keuzes. Een ander zal je wijzen op je inconsequenties: ‘Je eet wel geen vlees, maar je gaat wel mooi met het vliegtuig op vakantie.’ Met andere woorden: je zou eigenlijk volmaakt moeten zijn. Dat ben je niet, dus stelt dat gedrag van jou niets voor. Wie op milieugebied A zegt, moet van anderen eigenlijk het hele alfabet afwerken tot en met de Z.

Ik verbaas me vaak ook over de vijandschap die je oogst als je uitkomt voor de groene keuzes die je maakt. Zelf ben ik helemaal niet zo’n zendeling. Ik vind het belangrijker dat ik zelf zo goed mogelijk naar mijn normen leef dan dat ik die een ander op zal leggen. Bovendien ontwikkelen die zelf opgelegde normen zich ook nog voortdurend.

impression image impression image

Als ik – op verzoek van de redactie – in een blaadje voor religieuzen schrijf dat ik vegetariër ben geworden, krijg ik de wind van voren. Het toeval wilde dat ik ook nog in het bestuur zat van een religieuze organisatie. Ik kreeg het verwijt dat ik mijn positie als bestuurder misbruikte door mensen een bepaald gedrag op te leggen. Pertinent niet waar. Maar het illustreerde voor mij wel hoe gevoelig dit soort zaken liggen. Men hanteert een bekend mechanisme: je maakt de ander groter dan hij of zij is, en laat hem/haar vervolgens van het voetstuk tuimelen. Zo ben je netjes onschadelijk gemaakt.

Zo lang een groene leefstijl nog geen main stream is, kunnen we dit soort reacties verwachten. Ik beschrijf ze nu nogal negatief, maar ik voel best wel mee met de mensen die zich door mijn keuze in hun bestaansperspectief gekwetst voelen. Ik vermoed dat er eigenlijk een verlangen onder zit om ook die keuzes te maken, maar dat men er niet toe kan besluiten. En dat is gewoon niet leuk.

impression image impression image

Intussen moeten we zelf wel opletten dat we niet in de war raken door de tegenwerpingen. Ik meen dat een groene en duurzame levensstijl daarom verankerd zou moeten liggen in een diep religieus besef van verbondenheid met het leven om ons heen. Deernis dat we niet kunnen leven zonder ander leven te schaden of te benutten voor ons eigen belang. Een dergelijke verankering houdt stand als je verwijten krijgt van niet consequent te zijn.  Ze zal je helpen de ander niet als je vijand te zien, maar als een bondgenoot-in-wording. De ander maakt zich immers druk over zaken die er toe doen! Tel uit je winst.

Bedenkelijk lijken me de beloningen die je jezelf gunt voor je groene en duurzame levensstijl. Ik rijd al zo min mogelijk met de auto, dan mag ik van de zomer toch wel als beloning met het vliegtuig op vakantie?

Ik zou zeggen: beloon groen gedrag niet op deze manier. Het gaat er niet om jezelf te belonen. Je doet wat goed is voor jezelf, de ander en de planeet. Wees daar gelukkig mee. En weet ook dat je het nooit helemaal goed kunt doen. Streep niet het ene weg tegen het andere. Weet dat we onvolmaakte mensen zijn die op een onvolmaakte manier ons leven leiden en onze idealen uitdragen. Daar horen compromissen bij. We leven nu eenmaal in een onvolmaakte wereld. Heb er vrede mee, maar gebruik dat niet als argument om besluiten te nemen, waar je toch eigenlijk niet achter kunt staan. Houd vast aan je waarden en durf tegelijk inconsequent te zijn. Anders is het geen leven.