impression image impression image

Patstelling

Joke Hermsen schrijft in Stil de tijd: ‘Er heerst onder de gehele bevolking een groeiende onrust en onzekerheid, omdat de samenleving steeds ingewikkelder wordt en de technologische veranderingen elkaar in steeds hoger tempo opvolgen… Aan de ene kant moeten we snel handelen, willen we de gevolgen van de klimaatverandering binnen de perken houden. Aan de andere kant neemt de dwang om meer te produceren en sneller te innoveren teneinde de economie weer vlot te trekken, alleen maar toe. Het lijkt wel alsof we ons aan het begin van de eenentwintigste eeuw in een patstelling bevinden: het klimaat vraagt om minder, de economie om meer, de mens vraagt om vertraging, de samenleving om versnelling.’

 

Tegenstellingen

In de huidige tijd lijken er steeds meer tegenstellingen op te spelen. Ze waren er altijd al, maar de huidige tijdgeest lijkt ervan doordrongen. De samenleving versplintert in ‘kampen’ en ‘partijen’. Naast de grote tegenstellingen die Hermsen in haar boek beschrijft, kun je er moeiteloos nog wel een paar noemen. Zo is er de ‘twee-delings-kloof’ tussen arm en rijk. Alsook de uitdijende afgrond tussen moslims – die steeds vaker fundamentalistisch lijken – en niet-moslims. En niet te vergeten het steeds verder uit elkaar groeien van populisten en anti-populisten, ongeacht of ze meer ‘rechts’ of ‘links’ georiënteerd zijn.

Waar de samenleving steeds meer nood aan heeft, zijn mensen die kloven slechten.

impression image impression image

Bruggen bouwen

Waar de samenleving steeds meer nood aan heeft, zijn mensen die kloven slechten, die tegenstellingen terug weten te brengen tot normale proporties door bruggen te bouwen waardoor mensen van verschillende kampen en partijen elkaar toch weer kunnen ontmoeten. Mensen die niet mee doen aan uitsluiten, verdacht maken en makkelijk lullen over anderen. We hebben kortom, nood aan mensen zoals Franciscus van Assisi. Hij treedt in zijn tijd niet naar voren als onheilsprofeet of partijmannetje, maar als een fascinerende kerel die met waakzaam optimisme een richting duidt voor mens en maatschappij. Hij heeft zijn leven lang mensen van welke pluimage dan ook weten te ontmoeten in een sfeer van luisterbereidheid, respect en vredeszin.

 

Andere planeet

Ergens in een stapeltje vergeten vergeelde papieren vond ik deze tekst: ‘De echte vragen van de mens zijn dezelfde gebleven: zij gelden de relatie van de mens tot zijn/haar medemens, tot zichzelf en tot het mysterie van het bestaan. We zullen moeten toegeven dat het veel makkelijker is een andere planeet te betreden dan de Ander tegemoet te treden en zich open te stellen voor het hele Zijn. Frans van Assisi leert ons vooral, dat de mens in zijn/haar houding tegenover de natuur met zichzelf te maken krijgt, met de meest verhulde en het meest beslissende deel van zichzelf. Naargelang de mens de dingen tegemoet treedt, opent of sluit hij/zij zich voor zijn/haar eigen diepere lagen. Er kan voor hem/haar geen werkelijke en volledige verzoening met zichzelf en de Ander bestaan als hij/zij zich niet verbroedert met de kosmos en de medemens.
Een andere weg is er niet.’