impression image impression image

Het trof me als een klap in het gezicht: als de stikstof een bedreiging is voor de kleine natuurgebieden dan strepen we die toch gewoon weg. Dan hebben we daar geen last meer van.

Ja, we hebben soms (en misschien wel vaak) last van de werkelijkheid. Of het nu de noodzakelijke natuur is, of de afgesproken norm m.b.t. PFAS die onze gezondheid moet bewaken. We hebben last van de werkelijkheid als het gaat om onze plannen voor de toekomst. En dat zint ons niet. En wat doen we dan? We verlagen onze normen, verklaren feiten tot meningen, resultaten van wetenschappelijk onderzoek als verdacht en ongefundeerd, en aarde welzijn als linkse hobby.

Ik vind dit een zeer interessante ontwikkeling. Feiten zijn geen feiten meer. De wal die het schip keert wordt weggedefinieerd. Het gaat in wezen om onze verhouding tot de werkelijkheid in de zin van ons aardse bestaan. We kunnen niet duurzaam leven als we de beperkingen van onze lichamelijkheid en van de aarde niet als uitgangspunt nemen.  

Moeder aarde bestiert ons, deelt de lakens uit, stelt de grenzen; wat kan en wat niet (meer) kan.

impression image impression image

Toen enkele tientallen jaren geleden het begrip sustainability in zwang kwam dankzij het Brundtland rapport(1987) las ik een deel van het Zonnelied van Franciscus van Assisi op een andere manier. Hij zingt daarin van onze zuster moeder aarde. In het Umbrisch: ‘Laudato sie, mi signore, per sora nostra madre terra, la quale ne sustenta et governa, et produce diversi fructi con coloriti flori et herba.’ Mij troffen opeens de termen ‘laquale ne sostenta e governa’.

‘Sostenta’ dat is toch hetzelfde stamwoord als dat van sustainability? Waarom koos Franciscus voor die term om de verhouding tussen aarde en mens te kenschetsen. Moeder aarde die ons ‘draagt’. En dat in combinatie met ‘governa’. In de officiële vertaling heet het: ‘die ons in leven houdt en leidt’. En ik heb ook wel eens een oudere Nederlandse vertaling gezien van ‘governa’ als ‘bestiert’. Moeder aarde bestiert ons, deelt de lakens uit, stelt de grenzen; wat kan en wat niet (meer) kan. Ik meen dat Franciscus hier een mystiek inzicht verwoord over de ware aard van de aardse werkelijkheid.

Ik versta dit als een diep religieuze uitnodiging om de wereld serieus te nemen. Franciscaanse mensen zijn over het algemeen erg aardse mensen. Nederigheid is bij ons een deugd. We blijven dicht bij de aarde. En het lijkt erop dat we daarmee een belangrijke dienst bewijzen aan de wereld van de mensen. We zijn aarde-gebonden en nemen onze stoffelijkheid serieus. De aarde kent zijn grenzen en is de toetssteen voor onze verlangens en ambities. Wat zij kan dragen en bestieren heeft toekomst, zal duurzaam zijn. Een andere maat dan de aardse maat is er niet. Zij zal ons behouden en ons bewaren voor veel valse verwachtingen. Petje af graag voor de aarde, voor de werkelijkheid.