impression image impression image

Als de aarde kon spreken…
dat zou een droom zijn

‘Mijn God, het zijn zware tijden, ik ben ziek
ik verkeer in ademsnood door hun luchtvervuiling,
ik heb koorts door hun CO2 uitstoot,
ik heb stress door hun landbouw,
ik zit tegen een burn-out aan door hun olie- en gaswinning
en ik lijd aan eczeem door hun gebouwen en wegen.

Wie zal mij genezen?’[1]

Zo begint een verzuchting van Marco Ganzeman. Hij maakt zich tot woordvoerder van de aarde die haar klacht uit. Op een haast Bijbelse manier. Het onrecht dat haar, de aarde, wordt aangedaan schreit ten hemel. Wie zal haar recht doen?

 

impression image impression image

Wat Marco hier op een poëtische manier verwoord, gaat gevolgen krijgen. Er is een boeiende ontwikkeling aan de gang, waarin aan (delen van) de aarde rechten worden toegekend. Dat lijkt me helemaal in lijn met bv. wat paus Franciscus in zijn groene encycliek Laudato si' stelt dat alles wat geschapen is per ipso facto een eigen onvervangbare waarde heeft. Die eigen waarde van wat ons omgeeft zou een grens moeten stellen aan onze hebzucht en onverschilligheid. Je kunt niet zomaar alles gebruiken alsof het op zich waardeloos is en pas van betekenis wordt als jij het gaat gebruiken.

De erkenning van de eigen waarde van het andere zou al een hele stap vooruit zijn in onze omgang met de natuur. Maar dat is nog niet alles. Niet alleen heeft dat andere een eigen intrinsieke waarde. Het heeft ook rechten!

Rechten?

Ja, rechten. Eigen rechten. Tot nu toe worden juridische overwinningen behaald door te wijzen op de schending van de rechten van mensen in de nabije en verdere toekomst. Die ‘omweg’ via de mensenrechten speelde bijvoorbeeld bij de Urgendazaak, waarin de overheid werd verplicht de CO2 uitstoot te beperken op basis van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Daarin verplicht de staat zich het (gezins-)leven van burgers in Nederland te beschermen. In dit soort gevallen draait het toch weer om de belangen van de mens.

De eigen intrinsieke waarde van de natuur werd voor het eerst ook als recht erkend in 2017. Toen werd in Nieuw-Zeeland de rivier Whanganui erkend als een levende entiteit met rechten. Het was een groot succes voor de Maori. Voor hen was de rivier een levend wezen met wie ze sterk verbonden waren. Zij  hebben zich jarenlang ingespannen om de rivier als rechtssubject erkend te krijgen. Andere landen volgden. Opvallend vaak worden dit soort zaken aangevoerd door inheemse volken. En opvallend vaak gaat het om rivieren.[2]

impression image impression image

Een medebroeder van me, Frans van de Poel, heeft zich ook ingezet voor de sterk vervuilde Franciscusrivier[3] in dat land, één van de grootste rivieren in dat enorme land. Ik vind dat prachtig. Als Franciscus in zijn lied van de Schepselen de elementen de lof van God laat zingen, waarom zouden wij dan niet instemmen met het loflied van de rivieren, de bergen, de landschappen. En misschien kunnen wij – franciscaanse mensen - dan ook hun woordvoerders zijn als hun rechten worden geschonden?

In de verzuchting van Marco Ganzeman, bidt de aarde voor de mensen:

‘Zij zijn vergeten dat we familie zijn,
dat ze mijn achternaam dragen: Van de Aarde! (…)
Zij hebben uw hulp meer nodig dan ik,
daarom bid ik voor hen
dat zij horen, zien en voelen hoe hun moeder eraan toe is. (…)
Geef hun de kracht te doen wat mijn genezing bevordert,
zodat, als ik weer beter ben,
de mensen en ik samen kunnen zingen en dansen om u te danken.’

Een droom gaat werkelijkheid worden! De mensen erkennen de rechten van de natuur.

Guy Dilweg ofm

[1] In ‘Aarde, mijn aarde’, 2011, Franciscaans Milieuproject
[2] https://www.ivn.nl/mens-en-natuur/moeder-aarde-in-de-grondwet
[3] https://en.wikipedia.org/wiki/S%C3%A3o_Francisco_River