impression image impression image

De wereld heeft nood aan spiritualiteit, aan geestkracht die mensen aanzet om elkaar simpelweg te zien als wat wij mensen in wezen zijn: broeders en zusters van elkaar, kinderen van dezelfde moeder Aarde, kinderen van dezelfde vader; de onkenbare kosmische levensbron. Ze heeft nood aan broeders en zusters die de ‘economie van het genoeg’ beoefenen en die met elkaar durven delen wat ze hebben. Die elkaars noden aan liefde, veiligheid, voedsel en warmte van harte proberen te lenigen.

Franciscus en Clara van Assisi hebben deze spiritualiteit voorgeleefd in de eerste helft van de dertiende eeuw. Hun bestaan was radicaal geworteld in deze beleving van radicale broeder- en zusterschap die niemand – zelfs geen dieven of rovers; laat staan armen, zwakken of zieken als melaatsen – uitsloot. Althans, zo verwoordde Franciscus dat in de levensregel van 1221 (7,14 en 9,2). En in ditzelfde achthonderd jaar oude document schreef hij ook over een leefstijl van het genoeg: ‘voedsel en kleding, daarmee zijn wij tevreden’; en: ‘zo nodig bedelen we om voedsel’; schaamteloos: ‘want de aalmoes is een erfdeel en een recht dat aan de armen toekomt’ en ‘de schande wordt niet toegerekend aan hen die ze ondergaan, maar aan hen die ze aandoen’ (9,1.7-8). Eenieder diende daarom ‘gerust aan de ander zijn nood bekend te maken, opdat deze het noodzakelijke voor hem vindt en hem daarmee dient’ (9,10). ‘Nood breekt wet’ was een gevleugeld woord in de ontstaanstijd van de franciscaanse beweging.

impression image impression image

Ik diep deze oude franciscaanse waarden, deze woorden uit een achthonderd jaar oude regel, maar weer eens op. Omdat ze zo actueel zijn, zo waar en vooral zo broodnodig om ook vandaag de dag nog gehoord en vóórgeleefd te worden. Want de wereld heeft nood aan deze spiritualiteit. Haar voortbestaan hangt er – naar mijn bescheiden mening – voor een belangrijk deel vanaf. Want ik vertel jammer genoeg niks nieuws als ik zeg dat de aarde, en al haar bewoners, ‘in nood’ zijn. Op de dag dat ik deze blog schrijf, 6 september 2021, publiceren 200 medische tijdschriften – waaronder The Lancet – een verklaring waarin wereldleiders opgeroepen worden om meer tegen klimaatverandering te doen, omdat de opwarming van de aarde momenteel de grootste dreiging voor de volksgezondheid vormt. En in het NRC staat een artikel waarin gezegd wordt dat het kabinet in het geheim plannen uitwerkt om maar liefst 26 miljard te investeren in het opkopen en verduurzamen van landbouwgrond en het opkopen van productierechten in een poging om de stikstofuitstoot in ons land echt omlaag te brengen. Want anders verdwijnt elke vorm van biodiversiteit uit ons opwarmende kikkerlandje. Maar geld alleen gaat ons niet redden!

impression image impression image

Zoals ook de techniek ons niet zal redden, hoezeer sommigen dit ook hopen. Ik heb zaterdag toevallig twee techneuten uit de regio Eindhoven gesproken. Ze vertelden me enthousiast over het feit dat ze werkten aan de ontwikkeling van de apparaten die de chips van de toekomst moeten gaan maken, en die in Veldhoven bij ASML geproduceerd zullen gaan worden. Ze zagen alleen de zonnige zijde van de techniek en de nano-millimeters kleine chips die in staat zullen zijn om straks nog veel meer data te bevatten en nog krachtiger te kunnen rekenen dan de huidige generatie chips. Maar vanuit historisch perspectief zie je ook de schaduwkanten. Want, net zoals toen de volkeren die als eerste bronzen voorwerpen konden gieten er natuurlijk ook wapens van maakten om daarmee hun buurvolkeren aan hun macht te onderwerpen, leidt elke technische vooruitgang meteen weer tot het ontstaan van nieuw en nog geavanceerder, preciezer en daarmee super gevaarlijk wapentuig. Ik zie de nieuwe generatie superdrones al voor me, klaar om van afstand gebruikt te worden door dictators, macht-usurpators en extremisten van welke kleur, achtergrond en nationaliteit dan ook.

impression image impression image

De wereld zit gevangen in een grote spagaat. Er moet gehandeld worden om de grote problemen aangaande het klimaat en de groeiende tweedeling tussen ‘hebbers’ en ‘niet-hebbers’ aan te pakken. Van de techniek – die zowel ten goede als ten kwade gebruikt zal gaan worden – zal de oplossing van deze problemen zeker niet (alleen) afhangen. Neen! De wereld heeft nood aan spiritualiteit, aan geestkracht die mensen aanzet om elkaar simpelweg te zien als wat wij mensen in wezen zijn: broeders en zusters van elkaar, kinderen van dezelfde moeder Aarde, kinderen van dezelfde vader; de onkenbare kosmische levensbron. Ze heeft nood aan broeders en zusters die de ‘economie van het genoeg’ beoefenen en die met elkaar durven delen wat ze hebben. Die elkaars noden aan liefde, veiligheid, voedsel en warmte van harte proberen te lenigen. De wereld heeft behoefte aan de franciscaanse spiritualiteit!