impression image impression image

Op de 27ste zondag van het jaar staat als eerste lezing op het leesrooster het verhaal van Eva die gevormd wordt uit de rib van Adam. Bij die aanblik roept Adam uit: ‘Dit is been van mijn gebeente, vlees van mijn vlees.’ Hij ontdekt dat hij zonder haar niet kan bestaan. Het boek Prediker zei het al: ‘Twee zijn beter dan één. Want indien zij vallen, dan richt de een de ander weer op; en indien er twee neerliggen, zullen zij warm worden.’ (Pred. 4,9-11).

Volgens kabalistische en gnostische geschriften uit het begin van de jaartelling zou Adam, vóórdat Eva ontstond, hermafrodiet zijn geweest, die zowel het mannelijke als het vrouwelijke in zich had. Hiermee zijn we tegelijk in een moderne discussie beland. In het dagblad Trouw las ik dat op scholen het lhbti+kind vaker wordt gepest dan andere kinderen (voorpagina van Trouw, 16 september 2021). Mensen accepteren zoals ze zijn, zeker als het gaat om sekse en gender, is blijkbaar geen vanzelfsprekende zaak.

impression image impression image

Het begrip gender is nog niet zo oud. Het werd in 1955 geïntroduceerd. Berust sekse op biologische verschillen, gender is een kwestie van hoe men zich voelt. Maar ook biologische verschillen zijn niet zonder meer duidelijk. Zo wordt één op de honderd baby’s geboren met een onduidelijk geslacht en veranderen oesters in de loop van hun leven meermalen van geslacht. Alle oesters worden als mannetje geboren, maar als de temperatuur van het water boven de 16º komt, veranderen ze in een vrouwtje, en omgekeerd.

impression image impression image

De genderdiscussie is natuurlijk niet alleen van deze tijd. Franciscus van Assisi speelde in zijn tijd al met genderrollen. Meerdere malen identificeerde hij zich met het vrouwelijke. Als hij bij de paus komt om goedkeuring voor zijn regel te krijgen, ontvangt hij een visioen waarin een vrouw veel zonen krijgt die zij aan de koning wil toevertrouwen. Tot de paus zegt Franciscus dan: ‘Heer, die arme vrouw ben ik’ (3 Gezellen 51). Wanneer drie arme vrouwen Franciscus langs de weg begroeten met de woorden: ‘Welkom, vrouwe armoede’, wordt Franciscus vervuld van een onuitsprekelijke vreugde (2 Celano 93). In zijn Regel voor de Kluizenarijen spoort hij zijn broeders aan om moeder te zijn - die het leven leiden van Marta - of om zoon te zijn - die het leven leiden van Maria (Regel Kluizenarijen 2). Het mooie van deze regel is dat een mens om beurten moeder of broeder kan zijn. En nog wel een broeder die het leven leidt van Maria. Wie je bent, is afhankelijk van de omstandigheden. Maar in alle omstandigheden gun je het een mens, dat hij een zielsverwante mag ontmoeten, een rib uit zijn lijf, naar wie hij op zoek is. Dat kan in een huwelijk, maar ook in een broederschap of zusterschap.

Gender

niet altijd is het wit of zwart

ook al staat het zwart op wit

daartussen liggen vele tinten grijs

menigeen raakt erdoor verward

 

want rood kleurt niet altijd met rood

noch blauw met blauw

steeds blijkt wat lijkt

weer anders

 

soldaten stonden bij homeros nog en kosmooi

streng in het gelid

maar zelfs de kosmos is

geen strak gespannen baldakijn

 

alles draait en danst

een werveling

oesters veranderen van geslacht

en adam was een hermafrodiet

 

maar twee is beter dan alleen

zegt kohelet

want dreigt de een te vallen

dan is de ander hen tot steun

en gaan ze samen slapen

verwarmen zij elkaar