impression image impression image

"Vanwege mijn donkere huidskleur werd ik in de zeventiger jaren op een openbare school geweigerd." Zo werd dinsdagavond 4 juni in Zaandam gesproken door Kofi Ogún. Hij was drie avonden lang de cursusleider in een cursus om de doorwerking van de slavernij en het kolonialisme te doorbreken. Een initiatief ontstaan uit een unieke samenwerking tussen het comité 30 juni/1 juli Zaanstreek en de Zaanse Doopsgezinden.

We waren met 50 cursisten, waarvan 25 met een Surinaamse afkomst - of beter gezegd: nazaten van de trans-Atlantische slavernij - en 25 witte personen die vanuit de krant of de kerken hierop af waren gekomen. Eén van die witte personen werkte in de zeventiger jaren in het onderwijs en antwoordde dat dit weigeren van kinderen onmogelijk gebeurd kon zijn, want: openbare scholen moeten nu, en toen ook al, ieder kind aannemen. Oké, dat is het beleid. Maar wat bleek: in de zaal zaten meerdere mensen die vanwege hun huidskleur op een school waren geweigerd. Er ontstond een ongemakkelijk gevoel in de zaal. Want wie heeft er dan gelijk, degene uit het onderwijs, of de slachtoffers? Natuurlijk waren dat de slachtoffers met hun ervaringen. Het nare van deze dingen, die rieken naar discriminatie, is dat witte mensen zich vaak niet kunnen voorstellen dat dit echt zo gebeurt.

impression image impression image

Een andere deelneemster vertelde vervolgens dat haar 13-jarige dochter nu nog steeds gediscrimineerd wordt. Ze zit met vijf zwarte kinderen op een verder witte school in een bekend vissersdorp. Zelf begon ik me intussen af te vragen hoe het toch kan dat de Franciscus-basisschool waarop ikzelf gezeten heb zo 'wit' was, en ook het  Antoniuscollege waar ik de HBS op gevolgd heb. Wat ik me uit mijn jeugd herinner is dat we zilverpapier inzamelden en vaak baden voor de 'arme heiden-kindertjes', die waren dan wel met een donkere huidskleur (!).  En zo ben ik samen met vele anderen onbedoeld 'geframed' in een denktrant die behoorlijk kolonialistisch was en is. Het kost moeite om door die 'onbewuste' waarderingen heen te breken. Om te beseffen dat de gangbare 'witte' visie op de Gouden Eeuw, en de rijkdom die sindsdien in ons land is gekomen, een behoorlijke zwarte rand heeft die nog volop doorwerkt. Tot mijn verbazing werd dit voorjaar voor het eerst een Surinaamse compositie (een opera) in het Concertgebouw uitgevoerd. Komen we dan nu pas aan deze culturele waardering toe?

Er is nog veel werk te doen, zo blijkt ook uit de toeslagenaffaire. Omwille van het welzijn van onze medemensen uit de Afrikaanse diaspora moet deze doorwerking dus nog veel meer doorbroken worden. Ieder mens is werkelijk gelijkwaardig, ook als haar visie op de geschiedenis en de cultuur een heel andere is dan van jezelf. Een nederig luisterend oor helpt. Een beetje franciscaanse eenvoud en betrokkenheid ook. In onze Zaanse cursus hebben we samen weer een stap vooruit gezet!